Nếu ‘Nhân sinh tự cổ thuỳ vô tử’, thì ý nghĩa đời người là gì?

Nếu ‘Nhân sinh tự cổ thuỳ vô tử’, thì ý nghĩa đời người là gì?

Trong bài thơ ‘Quá Linh Đinh dương’ (Qua biển Linh Đinh), Văn Thiên Tường viết rằng: “Nhân sinh tự cổ thuỳ vô tử / Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh” (Nhân sinh tự cổ ai không chết / Lưu lại lòng son chiếu sử xanh). 

Bốn mùa có xuân hạ thu đông, đời người có sinh lão bệnh tử; ai cũng có lúc phải ‘gần đất xa Trời’, hơn nữa hưởng thụ vật chất chỉ bất quá là mấy chục năm ngắn ngủi, vậy thì ý nghĩa cuộc đời là gì?

‘Đừng lo ngày mai ăn gì’ bởi vì người đến thế gian là món quà của Thượng Đế

Trong Phật giáo giảng lục đạo luân hồi, thế gian chỉ là một trạm trung chuyển, dựa theo những việc của đời này mà quyết định hướng đi cho tương lai, cho nên theo cách nhìn ở trên thì thế gian con người là một cõi vô thường. Việc chịu khổ cũng không có gì là quá ghê gớm, bởi vì chịu khổ sẽ hoàn trả nghiệp, ngày sau sống tốt. Do đó chúng ta gặp khó khăn vất vả trong cuộc đời cũng đừng cho rằng quá nặng nề. 

Có thể một số người dựa vào điều này nói rằng: vì thế gian là tạm bợ nên tiền bạc không quan trọng. Cá nhân tôi cho rằng, tiền cũng quan trọng, vì nếu không có tiền chúng ta rất khó sinh sống; nhưng tiền chỉ là phương tiện chứ không phải mục đích sống.

Trên thực tế, chúng ta không dễ bị ‘đói’, bởi vì trong Thánh Kinh có một đoạn lời của Chúa Giê-su rằng: “Đừng lo ngày mai ăn gì. Chim trên trời không trồng trọt cũng như thu hoạch, Chúa Cha vẫn nuôi sống nó”. Ngay cả chim cũng được nuôi dưỡng, huống chi là con người. Khi đến thế gian này, bạn đã là món quà của Thượng Đế, bạn đã có được một ‘phiếu ăn’ rồi, do đó chúng ta hãy cứ làm việc, hãy cứ cống hiến.

Trong Thánh Kinh, Chúa Giê-su nói: “…Chim trên Trời không trồng trọt cũng như thu hoạch, Chúa Cha vẫn nuôi sống nó”. Ảnh minh hoạ từ Pixabay.

Nếu con người đến thế gian đã không bị đói theo lời Thánh Kinh, cộng thêm thế gian là nơi tạm bợ theo cách nói của Phật giáo, hưởng thụ bất quá chỉ mấy chục năm; vậy thì ý nghĩa nhân sinh là gì?

Trong chương trình ‘Chính luận thiên hạ‘ đăng ngày 16/6, nhân nói về thầy giáo giỏi tiếng Anh (giọng Anh) của trung tâm giáo dục lớn của Trung Quốc là ‘Tân Đông Phương’ (New Oriental) phải làm bán hàng livestream, Giáo sư Chương Thiên Lượng đã chia sẻ một số nhận thức về… tiền và nói lên chí hướng của mình như sau.

Nhân sinh hữu hạn, nhưng ‘tinh thần’ là bất hủ

Đầu tiên Giáo sư Chương nói rằng, mấy năm trước đây có một người bạn nói rằng muốn mở công ty, sau khi công ty lớn thì muốn Giáo sư Chương làm quản lý cấp cao, còn lương bổng sẽ rất hậu hĩnh. Nhưng Giáo sư Chương nói rằng mình không có hứng thú với điều ấy, người bạn có chút ngạc nhiên, mới hỏi tại sao lại như vậy. Khi ấy Giáo sư Chương mới nói rằng, mình muốn để lại cho xã hội những tư tưởng có giá trị, rồi dẫn câu chuyện về Tư Mã Thiên (người viết cuốn ‘Sử ký’).

Trong ‘Báo nhậm an thư’, Tư Mã Thiên viết: “Xưa nay phú quý và danh vị đều mờ nhạt, không thể tính đến; duy người ‘thích thảng’ (倜儻: tài giỏi) phi thường mới được gọi tên”. Ảnh chụp từ ‘Tiếu đàm phong vân’ phần 2 tập 39: Thái sử công thư.

Trong ‘Báo nhậm an thư’, Tư Mã Thiên đã nói một câu mà mọi người đều biết, đó là: “Xưa nay phú quý và danh vị đều mờ nhạt, không thể tính đến; duy người ‘thích thảng’ (倜儻: tài giỏi) phi thường mới được gọi tên”. Từ xưa đến nay người giàu có rất nhiều, nhưng chỉ có người ‘thích thảng’ (tài giỏi) phi thường mới được người khác nhớ đến. 

So với những người trong cùng thời đại, thì Tư Mã Thiên rất nghèo. Lý Quảng bị phán tử hình, nhưng có tiền để chuộc tội. Còn Tư Mã Thiên nghèo đến độ không có tiền để chuộc tội, đành phải chịu ‘cung hình’ (宮刑: hoạn/thiến, nhục hình thời xưa). Nhưng những người có tiền cùng thời đại của Tư Mã Thiên đều bị người ta quên mất, tại sao Tư Mã Thiên lại được hậu thế nhớ đến? Bởi vì ông đã lưu lại giá trị tư tưởng, lưu lại một loại văn hoá, tinh thần.

Chúng ta biết rằng ông vua dầu mỏ nước Mỹ là John Rockefeller, còn ông vua thép là Andrew Carnegie. Nhưng nếu chúng ta hỏi ông vua dầu mỏ hay ông vua thép của Mỹ là ai, nhiều người có thể không nói được. Điều này nghĩa là: người thật sự có tiền không hẳn được người ta nhớ đến. Nhiều người biết đến Rockefeller không phải vì ông có nhiều tiền, mà là vì ông xây dựng Rockefeller Center (còn gọi là Rockefeller Plaza); hay nhớ đến Carnegie là do ông xây dựng Carnegie Music Hall. 

Rockefeller Center (ảnh Wikipedia).

Khi Rockefeller xây dựng Rockefeller Center đúng vào lúc Đại suy thoái ở Mỹ, ông đã giải quyết được vấn đề sinh hoạt cho hàng trăm nghìn người trong vài năm. Phương pháp Rockefeller trả tiền cho họ không giống như phát phúc lợi của Đảng Dân chủ (đưa tiền cho người ta tiêu), mà người ta thông qua lao động rồi kiếm được tiền. Khi dùng sức lao động để có tiền, người lao động có một cảm giác tự hào chứ không phải cảm giác mắc nợ. Đây là cách mà Rockefeller làm từ thiện. Người ta nhớ đến Rockefeller chính là nhờ cách làm từ thiện này để xây nên Rockefeller Center. 

Là người có tín ngưỡng chân chính, Giáo sư Chương nhìn nhận, nếu chỉ có tiền, chẳng qua chỉ là tự mình hưởng thụ mà thôi, cuộc sống như vậy không có ý nghĩa lắm. Vậy thì trên thế gian điều gì là bất hủ (不朽: không mục nát/mai một)? Chỉ những thứ thuộc về tinh thần mới là bất hủ.

Vương Bột không phải là nhà thơ kiệt xuất nhất thời Đường như Lý Bạch hay Vương Duy, nhưng tại sao người ta vẫn nhớ đến ông? Bởi vì ông đã viết bài thơ ‘Đằng Vương các tự’. Khi Vương Bột viết ‘Đằng Vương các tự’, người xây ‘Đằng Vương các’ (gác Đằng Vương) là Đô đốc Hồng Châu – Diêm Bá Dữ đã nắm tay Vương Bột mà nói rằng: “Gác của con vua, phong lưu thiên cổ, có bài văn này của anh, khiến cho nhã hội của chúng ta hôm nay, cũng được hậu thế biết đến. Từ đó, phong nguyệt của Hồng Đô, giang sơn vô giá, đều do sức của anh, ta nên báo đáp trọng hậu”. 

Từ xưa đến nay có bao nhiêu ‘nhã hội’ (party), nhưng party ở Đằng Vương các vì sao được ‘lưu truyền sử xanh’? Chính là nhờ bài thơ ‘Đằng Vương các tự’ của Vương Bột, và thắng cảnh giá trị nhất ở địa phương này chính là Đằng Vương các.

Đằng Vương các (gác Đằng Vương) ở tỉnh Giang Tây, Trung Quốc (Ảnh Wikipedia).

Rất nhiều kiến trúc nổi tiếng mà chúng ta biết thông thường là liên hệ với những áng văn này. Giống như Lan đình trong ‘Lan đình tự’ của Vương Hy Chi, Tuý Ông đình (đình Tuý Ông) trong ‘Tuý Ông đình tự’ của Âu Dương Tu, Nhạc Dương lâu (lầu Nhạc Dương) trong ‘Nhạc Dương lâu ký’ của Phạm Trọng Yêm v.v. Những áng văn đã biến những kiến trúc này được hậu nhân ghi nhớ vĩnh viễn. 

Đây là lý do vì sao trong ‘Điển luận – Luận văn’, Tào Phi viết: “Văn chương, đã thành đại nghiệp của quốc gia, là thịnh sự bất hủ… Tuổi thọ đến thời sẽ hết, vinh hoa lạc thú chỉ dừng lại trên thân; hai thứ đó ắt đến kỳ hạn. Duy chỉ có văn chương là vô cùng”. Sinh mệnh một người là có hạn, hưởng thụ chỉ bất quá là đời này, chỉ có văn chương là vĩnh viễn truyền lại.

Hầu như tất cả những thứ đều sẽ hủ mục, lầu son gác tía, nhà cao cửa rộng đến lúc sẽ không còn, những ngành công nghiệp cũng bị người ta quên mất… Nhưng loại văn chương này, chủng tinh thần này, hay những bức hoạ của Michelangelo v.v. đều vĩnh viễn được ghi nhớ. Đây là điều mà Giáo sư Chương cảm thấy có ý nghĩa hơn tiền bạc.

Khi tôi đọc chia sẻ này của Giáo sư Chương thật sự rất xúc động. Đây là góc nhìn của một người có tín ngưỡng chân chính, thấy được điều gì là có giá trị đối với bản thân mình. Giáo sư Chương cũng không có ý nói rằng tiền không quan trọng, bởi vì Giáo sư Chương cũng cần tài chính để thực hiện những kế hoạch của bản thân trong tương lai, Giáo sư Chương chỉ là đưa ra một chút chia sẻ mang tính cá nhân mà thôi.

Chúng tôi cũng không có ý muốn so sánh mình với Giáo sư Chương, bởi vì mỗi người có trách nhiệm khác nhau, chỉ muốn nói rằng: khi chúng tôi làm trang web này chính là muốn đem lại những giá trị về mặt tinh thần cho mọi người. Hiện nay có không ít người quá coi trọng vật chất mà xem nhẹ giá trị tinh thần, nhưng vật chất là tinh thần là ‘nhất tính’ (cùng một tính), không thể tách rời. 

Khi con người khuyết thiếu về tinh thần, đó mới thực sự là nghèo nàn, nghèo nàn trong suy nghĩ, nghèo nàn trong ngôn từ v.v. Ngay cả vấn đề sức khoẻ, các bác sĩ cũng nói rằng ngoài chăm sóc bằng vật chất, cũng phải chú trọng tinh thần, làm sao một người khoẻ mạnh mà có tâm trạng ủ dột được. Do đó tinh thần là một phần vô cùng quan trọng, nếu không có tinh thần, con người chỉ là là một khối thịt không hơn không kém. 

Những điều chúng tôi chia sẻ chưa chắc đã chính xác hoàn toàn, nhưng đó đều là những điều đến từ suy nghĩ nghiêm cẩn với hy vọng sẽ là tham khảo tốt cho mọi người, rất mong nhận được những đóng góp quý báu từ quý độc giả. 

Chu Thuần

Có thể bạn quan tâm:

Chu Thuần

Chu Thuần

Chu Thuần là người yêu văn hoá và thích suy nghĩ, Chu Thuần muốn truyền tải những giá trị truyền thống và góc nhìn của những chuyên gia đến quý độc giả.

Leave a Reply

Your email address will not be published.