Mẹo để thiết lập mục tiêu và những đề xuất hữu ích để tự hoàn thiện bản thân

Mẹo để thiết lập mục tiêu và những đề xuất hữu ích để tự hoàn thiện bản thân

Có nhiều cách để phát triển và hoàn thiện bản thân, nhưng việc đặt ra các mục tiêu cụ thể để phát triển bản thân có thể làm tăng khả năng thành công của bạn. Khi cuộc sống gặp phải những trở ngại, như thường lệ, việc có một mục tiêu mà bạn thường xuyên xem lại sẽ giúp bạn thiết lập lại, xem xét và tự nạp năng lượng để hoàn thành tốt hơn.

Nó cũng mang lại cho bạn động lực và trách nhiệm giải trình để luôn tập trung và theo sát các kế hoạch của mình. Đặt mục tiêu đôi khi có thể cảm thấy như một nhiệm vụ khó khăn. Đó là lý do tại sao sẽ hữu ích nếu bạn có một lộ trình cụ thể để hướng dẫn bạn trên đường đi.

Lý thuyết thiết lập mục tiêu

Giống như hầu hết các lý thuyết trong tâm lý học, lý thuyết thiết lập mục tiêu bắt đầu với những ý tưởng từ Tiến sĩ Edwin A. Locke, trong bài báo của ông, Hướng tới một lý thuyết về động cơ nhiệm vụ và khuyến khích. Trong đó, ông giải thích sự cần thiết của các mục tiêu rõ ràng và cụ thể, thách thức và được giám sát với phản hồi thường xuyên và tiến độ.

Locke cùng với Tiến sĩ Gary Latham đã đưa ra 5 nguyên tắc thiết lập mục tiêu hiệu quả. Những nguyên tắc này, bao gồm sự rõ ràng, thách thức, cam kết, phản hồi và độ phức tạp của nhiệm vụ, là những thành phần cần thiết khi thiết lập, hướng tới và đạt được mục tiêu.

  • Sự rõ ràng: các mục tiêu phải rõ ràng và được xác định rõ ràng.
  • Thách thức: mục tiêu phải có thể đạt được nhưng cũng là thách thức đối với bạn.
  • Cam kết: bạn nên hoàn toàn cam kết với các mục tiêu của mình để đạt được chúng.
  • Phản hồi: bạn nên thường xuyên đánh giá và phản ánh các mục tiêu của mình để luôn đi đúng hướng.
  • Độ phức tạp của công việc: bạn nên dành cho mình thời gian và không gian để đạt được những mục tiêu phức tạp.
  • Ngoài ra, trong nghiên cứu được thực hiện bởi giáo sư tâm lý học, Tiến sĩ Gail Matthews đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc viết ra các mục tiêu của bạn và thành công cuối cùng chứ không chỉ đơn thuần là hình thành và lưu giữ chúng trong đầu.

Động lực thúc đẩy bạn thực hiện mục tiêu có đủ mạnh?

Nếu bạn đã từng đặt mục tiêu và bỏ dở trước khi thấy bất kỳ kết quả nào, thì bạn biết quá rõ rằng cần nhiều ý chí hơn để tạo ra sự thay đổi. Nhà tâm lý học được cấp phép Catherine Jackson cho biết việc thiết lập và đạt được mục tiêu đòi hỏi phải có động lực, suy nghĩ thông qua kế hoạch và cách thức để vượt qua những thách thức có thể phát sinh.

Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), nghiên cứu cho thấy có ba yếu tố để đạt được mục tiêu:

  • Động lực để thay đổi
  • Sự sẵn sàng để tự giám sát hành vi
  • Ý chí để biến nó thành hiện thực

Cả ba mục tiêu này đều có vị trí trong các mục tiêu SMART, là từ viết tắt của Specific – Cụ thể, Measurable – Có thể đo lường, Attainable hoặc Achievable – Có thể đạt được, Realistic or Relevant – Thực tế hoặc Có liên quan, Time bound – Có giới hạn thời gian.

Specific – Cụ thể
Khi bạn thực hiện mục tiêu cụ thể, bạn đã thiết lập cho mình thành công. Cân nhắc trả lời ai, cái gì, ở đâu, khi nào, cái nào và tại sao khi tìm hiểu cụ thể về mục tiêu của bạn.

Measurable – Có thể đo lường
Bạn sẽ sử dụng những tiêu chuẩn nào để đảm bảo rằng mình đang tiến về phía trước? Làm thế nào bạn biết nếu bạn thành công? Làm thế nào bạn biết nếu bạn cần điều chỉnh? Có một mục tiêu mà bạn có thể đo lường sẽ giúp bạn đi đúng hướng và đạt được bất kỳ thời hạn nào bạn đặt ra cho mình.

Attainable or Achievable – Có thể đạt được
Bạn có thể đạt được mục tiêu bạn đang đặt ra không? Mặc dù bạn không muốn mọi thứ trở nên dễ dàng, nhưng bạn cũng muốn tránh đặt ra những mục tiêu nằm ngoài khả năng của mình.

Realistic or Relevant – Thực tế hoặc Có liên quan
Điều này đi cùng với có thể đạt được. Mục tiêu của bạn có phù hợp với cuộc sống của bạn không và bạn có thể đạt được mục tiêu đó một cách thực tế dựa trên hoàn cảnh hiện tại của bạn không? Đây có thể là mục tiêu bạn đã đặt ra trước đó và không đạt được vì nó không thực tế vào thời điểm đó. Nhưng bây giờ, trong những hoàn cảnh khác nhau, mục tiêu này có thể trở thành hiện thực.

Time bound – Có giới hạn thời gian
Để một mục tiêu trở thành hiện thực, nó cũng phải được xây dựng trong một khung thời gian và nó cần phải thực tế hoặc hữu hình.

Phát triển các mục tiêu SMART là rất quan trọng để thành công. Điều đó nói lên rằng, họ thường giới hạn bạn trong phạm vi “cái gì” và “cách thức thực hiện” của các mục tiêu của bạn. Để mục tiêu của bạn có hiệu quả, bạn cũng cần phải tìm ra mục đích của mình hoặc “lý do” của điều gì thúc đẩy động lực của bạn.

Xác định mục tiêu của bạn

Bạn có thể đặt mục tiêu trong bất kỳ phần nào của cuộc sống. Một số lĩnh vực phổ biến hơn bao gồm sức khỏe, nghề nghiệp, tài chính và giáo dục. Các danh mục rộng hơn này tạo tiền đề cho các mục tiêu nhỏ hơn mà bạn sẽ thực hiện hàng năm, hàng tháng và hàng ngày.

Mặc dù một số mục tiêu của bạn có thể nằm trong các danh mục đó, nhưng điều quan trọng là phải nhận ra rằng mục tiêu phát triển bản thân cũng bao gồm những thứ như học vẽ, học chơi gôn và cống hiến cho cộng đồng của bạn. Bạn không cần phải giới hạn bản thân trong những phần rõ ràng nhất trong cuộc sống của bạn.

Hãy dành một chút thời gian để suy nghĩ về niềm đam mê và sở thích của bạn. Suy nghĩ về một số ý tưởng xung quanh những điều khiến bạn hứng thú. Hãy nghĩ lại và cố gắng xác định xem có điều gì đó bạn luôn muốn làm, nhưng nỗi sợ hãi về điều không biết — hoặc sợ thất bại — đã ngăn cản bạn khỏi việc chấp nhận rủi ro. Những ý tưởng bạn tạo ra từ các hoạt động động não này giống như manh mối có thể giúp bạn thu hẹp trọng tâm và đặt ra các mục tiêu cụ thể hơn.

Tự hỏi bản thân tại sao
Bước tiếp theo bạn sẽ muốn thực hiện là tự hỏi bản thân “tại sao” mục tiêu đó lại quan trọng đối với bạn. Ví dụ: nếu bạn muốn hoàn thành bằng đại học, việc đặt ra các mục tiêu nhỏ hơn xoay quanh “lý do tại sao” sẽ giúp bạn đạt được điều đó nhanh hơn. Để xác định lý do tại sao, hãy tự hỏi mình ba câu hỏi sau:

  • Tại sao việc hoàn thành bằng cấp lại quan trọng đối với tôi?
  • Tại sao lý do đó quan trọng?
  • Tại sao tôi cảm thấy mạnh mẽ về lý do đó?

Khi bạn đã hiểu rõ hơn về “lý do tại sao” của mình, đã đến lúc bạn nên tự đánh giá thêm một lần nữa. Với ví dụ về bằng đại học, nếu bạn đã xác định rằng hoàn thành bằng cấp của mình là mục tiêu lớn, thì trước khi bạn áp dụng chiến lược SMART để đưa ra các mục tiêu nhỏ hơn, có thể đạt được hơn, bạn nên trả lời các câu hỏi sau để xác định xem bạn có thực sự sẵn sàng thực hiện cam kết này.

  • Bạn có sẵn sàng về mặt tinh thần để cam kết thực hiện một điều gì đó có thể gây khó chịu về thể chất và cảm xúc không?
  • Bạn đã sẵn sàng thành thật với bản thân về nơi bạn đang ở và nơi bạn muốn đến chưa?
  • Bạn có thời gian không? Bạn có thể nói “không” với những điều sẽ cản trở mục tiêu của bạn không?
  • Bây giờ bạn đã thực hiện hai hoạt động khác nhau để hiểu rõ lý do của mình, nên rõ ràng là bạn có động lực để tạo ra sự thay đổi hay không. Nếu đúng như vậy, bạn đã sẵn sàng tiếp tục với quá trình thiết lập mục tiêu.

Đọc thêm: Cách thức thiết lập mục tiêu SMART

Mẹo và chiến lược để đạt được mục tiêu của bạn

Đặt ra và hướng tới một mục tiêu đòi hỏi nhiều thứ hơn là chỉ một tờ giấy và bút chì. Ngoài ra, bạn cần phải có một số kỹ năng nhất định khi thực hiện một mục tiêu.

Đầu tiên và quan trọng nhất, bạn cần có khả năng lập kế hoạch các bước để đạt được mục tiêu của mình. Và một khi đã có kế hoạch, chính sự cam kết và tập trung sẽ giúp bạn hướng tới kết quả mong muốn. Nhưng, tất nhiên, một trong những yếu tố quan trọng giúp bạn thực hiện được mục tiêu nằm ở động lực bản thân và sự linh hoạt. Dưới đây là một số mẹo và chiến lược khác để giúp bạn đạt được mục tiêu của mình.

Đề ra mục tiêu với một thái độ tích cực
Khi đặt mục tiêu, hãy cố gắng tránh bị cám dỗ để trình bày mong muốn của bạn theo cách tiêu cực. Ví dụ, “Tôi sẽ không phàn nàn nhiều như vậy.” Mục tiêu mang tính tích cực nghe có vẻ giống như thế này, “Tôi sẽ tìm thấy ba điều tích cực trong ngày của mình và viết chúng ra trước khi đi ngủ.”

than giao thuc hien ke hoach smart
Việc đề ra mục tiêu với thái độ tích cực cùng kế hoạch chi tiết và việc xem xét, điều chỉnh, đánh giá lại tiến trình thường xuyên giúp bạn có thể đạt được kết quả như mong muốn (Hình ảnh: freepik.com)

Tập trung vào quá trình chứ không phải kết quả.
Đây là một trong những phần khó nhất của việc thiết lập và đạt được mục tiêu. Bởi vì bản chất của một mục tiêu, bạn phải bắt đầu với mục tiêu cuối cùng trong tâm trí. Nhưng các bước bạn cần thực hiện để đạt được điều đó mới là điều quan trọng nhất. Giả sử kết quả bạn muốn là giảm 20kg. Đó là mục tiêu. Nhưng trong quá trình làm việc để hướng tới mục tiêu này, bạn phát hiện ra rằng cơ thể mình thoải mái hơn ở mức cân nặng mà bạn chỉ giảm được 15kg. Bạn đã thất bại trong việc đạt được mục tiêu này? Không nếu bạn tin vào sức mạnh của quá trình.

Lập một hợp đồng với chính bạn.
Khi bạn đã sẵn sàng bắt đầu, cho dù đó là giai đoạn chuẩn bị hay giai đoạn hành động, Jackson khuyên bạn nên lập giao ước với chính mình để đạt được thành công.

Dọn dẹp cái cũ để nhường chỗ cho cái mới.
Jackson nói rằng hãy bắt đầu một cách đúng đắn, tốt hơn là bạn nên suy ngẫm về những gì bạn đã đạt được cho đến thời điểm này, đồng thời tha thứ cho bản thân và bỏ qua sự hối tiếc vì những gì đã không xảy ra. Trong khi giải quyết đống lộn xộn ra khỏi tâm trí, bạn cũng không nên làm điều tương tự với nhà riêng và không gian làm việc.

Hình dung những gì bạn muốn
Jackson nói: “Hình dung và tập luyện tinh thần kích thích nhiều mạng lưới thần kinh giống nhau kết nối ý định của não với cơ thể, vì vậy, hãy dành một chút thời gian để rèn luyện suy nghĩ của bạn một cách hợp lý trước khi bạn bắt đầu thiết lập mục tiêu của mình”. Điều này giúp bạn hình dung mục tiêu của mình thành hiện thực một cách có chủ đích.

Lập kế hoạch cụ thể
Liệt kê mục tiêu hoặc mục tiêu của bạn và các bước bạn cần để hoàn thành chúng. Sau đó, Jackson nói hãy chia chúng thành các bước nhỏ có thể đạt được với thời hạn thực tế. “Điều này sẽ dễ dàng hơn khi bạn dành thời gian trước khi bắt đầu mỗi tuần để viết ra những điều cụ thể bạn muốn hoàn thành trong tuần tiếp theo sẽ giúp bạn tiến gần hơn đến mục tiêu,” cô giải thích.

Tìm kiếm hỗ trợ
Tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người thân yêu có thể giúp bạn yên tâm và chịu trách nhiệm. Nói với một vài người bạn hoặc thành viên gia đình về kế hoạch của bạn để họ có thể khuyến khích bạn và cung cấp phản hồi khi cần thiết để giúp bạn đi đúng hướng với mục tiêu của mình.

Đặt mục tiêu ở nơi bạn có thể nhìn thấy nó thường xuyên
Bạn nên đặt mục tiêu của mình với các bước và thời hạn ở nơi bạn có thể nhìn thấy nó thường xuyên. Jackson giải thích: “Nhìn thấy các mục tiêu và các bước bạn phải thực hiện sẽ giúp bạn có động lực và kiên định để tiếp tục hướng tới mục tiêu đó. Lời khuyên của Catherine Jackson là nhìn lại mục tiêu hàng tuần hoặc tốt hơn là hàng ngày.

Tự thưởng cho bản thân
Khi bạn hoàn thành các bước hướng tới mục tiêu của mình, hãy nhớ tự thưởng cho mình trong suốt chặng đường. Phần thưởng phải đơn giản, nhất quán, dễ kiếm và lành mạnh. Ví dụ, bạn có thể tự thưởng cho mình một chuyến đi dạo dài với chú chó của mình vào cuối ngày làm việc mệt mỏi hoặc sau khi bạn đã thực hiện một bước cụ thể trong kế hoạch thay đổi của mình.

Xem xét và đánh giá lại các mục tiêu của bạn
Một điều cuối cùng trước khi bạn bận rộn với việc thiết lập mục tiêu của mình, hãy lên kế hoạch xem xét và đánh giá lại mục tiêu của bạn nhiều lần trước khi bạn đạt được chúng, đặc biệt nếu chúng là những mục tiêu cao cả hơn.

Bạn có thể thiết lập điều này là hàng tuần, hai tuần, hàng tháng hoặc hai tháng, nhưng đánh giá nhanh sẽ hữu ích để giúp bạn tập trung vào mục tiêu và đánh giá tiến trình của mình. Nó thực sự phụ thuộc vào điểm chuẩn mà bạn đặt ra và thời gian bạn đã dành cho mình để đạt được mục tiêu của mình.

Bất kể mức độ thường xuyên bạn ngồi xuống để thực hiện đánh giá này, điều quan trọng nhất là bạn đánh giá xem mục tiêu của mình — và các bước bạn đang thực hiện — có còn phù hợp và thực tế hay không.

“Hẹn hò với mục tiêu của bạn” này cũng mang lại cho bạn cơ hội theo dõi tiến trình của mình dựa trên những tiêu chí đề ra, điều này tương đương với khả năng bạn thành công sẽ cao hơn. Chưa kể, những buổi đánh giá này mang đến cho bạn cơ hội điều chỉnh và tôn vinh bất kỳ thành công nào bạn đã đạt được, cả hai đều rất quan trọng trong quá trình này.

Tham gia vào Group Facebook: Đọc sách cùng bạn – Thân giáo của tụi mình để cùng đọc sách và chia sẻ góc nhìn cuộc sống nhé.

Theo Verywell – Dịch: Minh Anh

Có thể bạn quan tâm:

Minh Anh

Minh Anh

Minh Anh là cây bút chính của chuyên mục Đời sống - Giáo dục. Thông qua những bài viết và chia sẻ, Minh Anh muốn truyền tải đến người đọc tư duy tích cực và cách thức để có cuộc sống vui vẻ.

Leave a Reply

Your email address will not be published.