Cải thiện trí tuệ cảm xúc của bạn để thành thạo các kỹ năng xã hội quan trọng

Cải thiện trí tuệ cảm xúc của bạn để thành thạo các kỹ năng xã hội quan trọng

Phát triển trí tuệ cảm xúc có thể giúp bạn kết nối với những người khác một cách có ý nghĩa và hiệu quả. (Hình ảnh: juhansonin qua Flickr CC BY 2.0)

Tầm quan trọng của việc hiểu cảm xúc đã được công nhận rộng rãi vào năm 1995, với việc xuất bản cuốn sách bán chạy nhất Trí tuệ cảm xúc của nhà báo Daniel Goleman. Hiểu được cảm xúc là một kỹ năng xã hội có giá trị hiếm khi được dạy, nhưng có thể học được.

Học cách nhận biết cảm xúc của chính bạn và của người khác là một bước quan trọng đối với trí tuệ cảm xúc sẽ giúp cải thiện các mối quan hệ và giao tiếp. Trong khi bạn không thể kiểm soát cảm xúc của mình, và còn ít hơn nữa đối với cảm xúc của người khác; bạn vẫn có thể và biết nên điều chỉnh cách bạn phản ứng với chúng như thế nào.

Cảm xúc là gì?

Cảm xúc là phản ứng tâm lý đối với các kích thích, hoặc yếu tố khởi phát. Cảm xúc có thể tích cực hoặc tiêu cực, nhẹ nhàng hoặc dữ dội, và cách chúng ta trải nghiệm chúng là thông qua cảm giác, thường là sinh lý. Ví dụ, cảm xúc xấu hổ có thể dẫn đến cảm giác không thoải mái, xấu hổ hoặc bị xúc phạm, tùy thuộc vào mức độ của nó.

Nhà tâm lý học, Rachel Allyn Ph.D. mô tả cảm xúc là “dữ liệu thô”, kích hoạt các cảm giác khác nhau có thể thay đổi tùy thuộc vào mỗi người. Ví dụ, khi cảm xúc tức giận xuất hiện giữa hai người, một bên có thể cảm thấy thất vọng, trong khi bên kia cảm thấy tức giận, dựa trên quan niệm và suy nghĩ cá nhân của họ.

Cảm xúc có thể rất mạnh mẽ — chúng ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành vi của chúng ta, đồng thời kích hoạt bản năng sinh tồn. Cảm xúc mãnh liệt có thể làm giảm khả năng suy nghĩ rõ ràng của chúng ta; nhưng may mắn thay cảm xúc chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Cảm giác do cảm xúc tạo ra có thể tồn tại lâu hơn nữa.

Tiến sĩ Paul Ekman, người tiên phong trong nghiên cứu về cảm xúc, đã gọi nỗi sợ hãi, tức giận, buồn bã, vui sướng, ngạc nhiên và ghê tởm là sáu cảm xúc cơ bản được tạo ra trong não người, cuối cùng thêm vào sự bối rối, xấu hổ, phấn khích, thích thú, hài lòng, tin tưởng, tự hào và khinh thường là những cảm xúc cốt lõi hơn nữa.

bánh xe cảm xúc của Robert Plutchik
Bánh xe cảm xúc của Robert Plutchik, bao gồm 8 cảm xúc cơ bản và 8 cảm xúc nâng cao, mỗi cảm xúc bao gồm 2 cảm xúc cơ bản.
(Hình ảnh: xdxd_vs_xdxd / qua Flickr (CC BY-SA 2.0)

Sau đó, người ta xác định rằng cảm xúc có thể được pha trộn như màu sắc để tạo ra những cảm xúc phức tạp hơn. Một nghiên cứu của Frontiers for Young Minds đã khám phá ra con số khổng lồ 25 loại cảm xúc khác nhau thông qua nghiên cứu 300.000 phản hồi cảm xúc của những người tham gia qua nhiều video clip kích thích cảm xúc.

Trí tuệ cảm xúc là gì?

Trí tuệ cảm xúc là khả năng nhận biết và quản lý cảm xúc của chính mình cũng như phản ứng một cách tận tâm với cảm xúc của người khác. Những người thông minh về cảm xúc giỏi giải quyết xung đột, giữ bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng và điều chỉnh nhu cầu của người khác. Họ không có khả năng phản ứng một cách hấp tấp, bởi vì họ hiểu rằng ngay cả những cảm xúc mạnh mẽ cũng chỉ là tạm thời.

Để đạt được trí tuệ cảm xúc, cần phải giải quyết năm lĩnh vực; đầu tiên và quan trọng nhất là nhận thức về bản thân.

Nhận thức về bản thân

Tự nhận thức bao gồm khả năng đánh giá chính xác cảm xúc của bạn và những gì gây ra chúng, khả năng và hạn chế của bạn cũng như cách người khác nhìn nhận về bạn. Để có được nhận thức về bản thân, điều quan trọng là không phán xét, chấp nhận và thực tế trong đánh giá của bạn, ngay cả khi bạn thấy điều gì đó khó chịu. Có một số phương pháp hiệu quả để nâng cao nhận thức về bản thân.

Đọc thêm: Hiểu về những rào cản nội tại và bên ngoài để nâng cao nhận thức về bản thân và khắc phục nó.

Theo dõi những cảm xúc hàng ngày của bạn trong nhật ký, ghi lại phản ứng của bạn với từng cảm xúc.
(Hình ảnh: Prince Heathen qua Flickr CC BY-ND 2.0

Viết nhật ký về cảm xúc. Hãy dành một chút thời gian vào mỗi buổi tối để suy ngẫm về các sự kiện trong ngày và những cảm xúc mà chúng đã kích hoạt. Viết ra bạn đã cảm thấy như thế nào và bạn đã phản ứng như thế nào; và, nếu có thể, bạn cảm thấy thế nào về phản ứng của mình. Hãy nhớ thành thật hoàn toàn với bản thân.

Việc xem lại nhật ký cảm xúc định kỳ sẽ giúp bạn nhận ra các xu hướng và hoàn cảnh gây ra cảm xúc mạnh mẽ, từ đó giúp bạn có thể lường trước các tình huống căng thẳng và duy trì sự ổn định về cảm xúc.

Tìm kiếm đầu vào bên ngoài. Để có ý tưởng chính xác về cách người khác nhìn nhận bạn, hãy hỏi những người biết rõ về bạn để biết ý kiến ​​trung thực của họ về bạn, bao gồm cả điểm mạnh và điểm yếu, tài sản và lỗi lầm. Hãy cẩn thận để không đánh giá đánh giá của họ — hãy xem đó là phản hồi mang tính xây dựng — một công cụ quan trọng để xây dựng nhận thức về bản thân.

So sánh các đánh giá khác nhau để xác định xu hướng và có cái nhìn tổng thể về cách bạn được nhìn nhận.

Thực hành thiền định và chánh niệm.

Thực hành hiện diện trong trái tim và tâm trí, và trải nghiệm cuộc sống theo cách không phán xét và chào đón. “Chánh niệm” này là một cách tuyệt vời để trở nên tự ý thức hơn. Thiền cũng vậy, có thể giúp người ta đạt được ý thức lớn hơn.

“Trong chánh niệm, người ta không chỉ thư thái và hạnh phúc, mà còn tỉnh thức và tỉnh táo. Thiền không phải là trốn tránh; đó là một cuộc gặp gỡ thanh thản với thực tại. ”

Thích Nhất Hạnh

Nói chuyện với chính bạn. Mặc dù cảm xúc bên trong của bạn có thể quá riêng tư hoặc quá phức tạp để an ủi chia sẻ một cách khéo léo, bạn luôn có thể tổ chức một cuộc trò chuyện có ý nghĩa với chính mình. Chúng ta thường sắp xếp các vấn đề trong tiềm thức khi tham gia vào các hoạt động khác; nhưng người ta cũng có thể kiểm soát nơi tâm trí đi lang thang.

Suy nghĩ về những gì bạn muốn học, lập một chương trình làm việc và có một cuộc họp với tâm trí của bạn. Khi bạn khám phá ra con người thật của mình, bạn có thể có một người bạn thân mới.

Quản lý cảm xúc của bạn

Một khi bạn có thể nhận ra cảm xúc của mình, bạn sẽ dễ dàng kiểm soát phản ứng của mình với chúng, hay còn gọi là “tự điều chỉnh”.

Hans Selye, một nhà tiên phong trong ngành nội tiết, đã định nghĩa căng thẳng vào năm 1936 là “phản ứng không cụ thể của cơ thể đối với bất kỳ nhu cầu thay đổi nào”.

Căng thẳng là trạng thái khiến chúng ta luôn kiễng chân trong các tình huống đe dọa, nhưng nó cũng có thể tăng cường phản ứng của chúng ta đối với cảm xúc, dẫn đến kích động và tâm trạng khó chịu. Tiết chế căng thẳng là một thành phần quan trọng của việc quản lý cảm xúc có thể giúp chúng ta hoạt động có trách nhiệm và hiệu quả.

Để xoa dịu tâm trí và cho phép bản thân có thời gian xử lý cảm xúc, hãy lùi lại một chút, cho bản thân nghỉ ngơi hoặc rũ bỏ nó bằng một số bài tập hoặc âm nhạc. Một lần nữa, chánh niệm là một công cụ tuyệt vời để lấy lại bình tĩnh và mở ra cánh cửa để giải quyết vấn đề và chấp nhận.

Một kỹ thuật khác hỗ trợ quá trình tự điều chỉnh là điều chỉnh lại nhận thức. Điều này liên quan đến việc giải thích lại một tình huống tiêu cực theo hướng tích cực, do đó thay đổi phản ứng cảm xúc của bạn. Tương tự như việc tìm kiếm một tia hy vọng hoặc nhìn thấy những điều tích cực, việc điều chỉnh lại nhận thức cho phép bạn nhìn tình huống từ một góc độ khác và giải thích nó bằng những cảm xúc khác nhau, do đó tránh được những phản ứng vô ích như tự thương hại hoặc hoảng sợ.

Động lực nội tại

Những người thông minh về cảm xúc được thúc đẩy bởi nhu cầu bên trong của họ, thay vì các mục tiêu bên ngoài như tiền bạc và sự công nhận. Động lực bên trong tập trung vào phần thưởng bên trong, như sự hài lòng về một công việc được hoàn thành tốt, sự phát triển về mặt tinh thần hoặc niềm vui khi tạo ra một cái gì đó đẹp đẽ; thúc đẩy động lực tham gia đầy đủ và “đúng lúc”.

Tap trung vao muc tieu noi tai
Tập trung vào các mục tiêu nội tại mang lại động lực lâu dài và sự hài lòng trong cuộc sống. (Hình ảnh: Gustavo Fring qua Pexels)

Để cải thiện động lực của bạn, hãy tránh tập trung vào phần thưởng bên ngoài làm mục tiêu chính của bạn. Thay vào đó, hãy thực hiện các bước giúp bạn đạt được mục tiêu nội bộ có ý nghĩa với phần thưởng cá nhân lớn hơn. Giữ mọi thứ thú vị bằng cách thử thách bản thân và ăn mừng sự tiến bộ của bạn.

Xây dựng động lực nội tại có thể giúp bạn thành công hơn, vì phương pháp này thúc đẩy sự thôi thúc và cam kết làm tốt nhất, chủ động và đạt được sự hài lòng bên trong. Psychology Today tiết lộ rằng việc chỉ nghĩ đến một mục tiêu có ý nghĩa đã được chứng minh là có thể kích thích vỏ não trước trán, nơi diễn ra việc lập kế hoạch và ra quyết định.

Sự đồng cảm hay sự tận tâm

Bây giờ đã đến lúc lấy những gì bạn đã học được về cảm xúc và áp dụng nó cho những người khác. Hiểu rằng mọi người bạn gặp đều có bộ sưu tập riêng của họ về các yếu tố khởi phát cảm xúc và cảm giác — có thể trùng khớp hoặc không với bạn — sẽ tạo điều kiện cho sự đồng cảm.

Lang nghe de hieu can dat tam
Nghe để hiểu đòi hỏi bạn phải toàn tâm toàn ý. (Hình ảnh: Sản xuất SHVETS thông qua Pexels)

Những người thông minh về cảm xúc có kỹ năng nhận thức và phản ứng thích hợp với cảm xúc của người khác. Họ là người tận tâm, và cân nhắc xem lời nói và hành động của họ sẽ ảnh hưởng đến người khác như thế nào. Bạn có thể xây dựng sự đồng cảm bằng cách ghi nhớ một số điều trong các tình huống hàng ngày:

Lắng nghe người khác với sự chú ý tập trung. Bỏ qua những thứ gây xao nhãng, giao tiếp bằng mắt và tiếp thu những gì họ muốn nói với bạn. Hãy để họ hoàn thành suy nghĩ của mình mà không làm gián đoạn hoặc phản bác lại vị trí của họ.

Nắm bắt một vị trí trái ngược với quan điểm của bạn. Hãy nghĩ về phía bên kia trong một cuộc tranh luận và cố gắng nhìn nhận điều đó bằng con mắt của họ. Điều này giúp đưa tình huống vào góc nhìn khác và làm rõ những ý kiến quan trọng mà trước không được cụ thể. 

Đặt một số nỗ lực để hiểu người khác. Hãy nghĩ xem bạn sẽ cảm thấy thế nào khi ở trong hoàn cảnh của họ hoặc cuộc sống của bạn sẽ khác như thế nào nếu bạn trải qua những gì họ có. Bước ra ngoài hoàn cảnh và mối quan tâm của chính bạn để cộng hưởng với người khác — bạn sẽ trở nên tận tâm hơn và phản ứng một cách tự nhiên với sự đồng cảm.

Kỹ năng xã hội

Các kỹ năng xã hội mạnh mẽ sẽ là đỉnh cao của tất cả quá trình rèn luyện trí thông minh cảm xúc của bạn. Thấu hiểu cảm xúc của bản thân và người khác, được thúc đẩy bởi sức mạnh nội lực mạnh mẽ và thành thạo các kỹ năng điều tiết và cảm thông sẽ cải thiện tất cả các mối quan hệ xã hội của bạn.

Những người thông minh về mặt cảm xúc tương tác tốt với những người khác và xây dựng các mối quan hệ có ý nghĩa. Họ sở hữu những phẩm chất của một cầu thủ đồng đội, động lực và sự thuyết phục. Một trong những lợi ích hữu ích nhất của trí tuệ cảm xúc là nâng cao khả năng giải quyết xung đột.

Giải quyết xung đột đòi hỏi tư duy hợp lý trong các tình huống căng thẳng và khả năng hiểu và đáp ứng nhu cầu của người khác.

Khi mọi thứ trở nên nóng lên, hãy nhớ lùi lại, đánh giá cảm xúc của bản thân và bình tĩnh lại. Hãy xem xét tình huống của bên kia có thể ảnh hưởng đến suy nghĩ của họ như thế nào và thử xem xét vấn đề theo quan điểm của họ. Đi đến thỏa thuận về vấn đề là gì và cố gắng nghĩ ra các giải pháp đôi bên cùng có lợi.

Giữ cho tâm của bạn hợp tác, giao tiếp rõ ràng và với lòng từ bi, và bạn không thể sai lầm.

Để cập nhật thêm nhiều bài viết của tụi mình một cách sớm nhất, bạn hãy Like trang Facebook của tụi mình nha.

Theo Vision Times – Dịch: Minh Anh

Minh Anh

Minh Anh

Minh Anh là cây bút chính của chuyên mục Đời sống - Giáo dục. Thông qua những bài viết và chia sẻ, Minh Anh muốn truyền tải đến người đọc tư duy tích cực và cách thức để có cuộc sống vui vẻ.

Leave a Reply

Your email address will not be published.