Thân giáo (2): Muốn làm được ‘thân giáo’, cha mẹ phải có ‘tín ngưỡng’

Thân giáo (2): Muốn làm được ‘thân giáo’, cha mẹ phải có ‘tín ngưỡng’

Đôi lời chia sẻ: Đây là loạt bài dài kỳ mà chúng tôi giải thích và chia sẻ góc nhìn về Thân giáo, hy vọng có thể mạn đàm cùng quý độc giả, đồng thời nhận được những góp ý quý báu.

kỳ trước chúng tôi đã chia sẻ góc nhìn của mình về việc vì sao ai cũng có thể làm ‘thầy’, ‘thân giáo’ tốt hơn ‘ngôn giáo’ bởi vì hành vi trực quan và có sức nặng hơn lời nói. Đến phần cuối bài còn chia sẻ thêm rằng ‘hành động’  dựa trên ‘đạo đức, phẩm hạnh’.

Nhưng đến đây lại xuất hiện một vấn đề khó giải thích, đó là giáo dục bằng hành động dựa trên đạo đức, phẩm hạnh, vậy cốt lõi của đạo đức, phẩm hạnh là gì?

Trước khi trả lời, tôi kể một câu chuyện về gia đình cựu tổng thống Trump. Gia đình ông dạy con rất tốt, trong cuộc bầu cử năm 2016, đối thủ của ông là bà Clinton cũng công nhận điều đó. Gia đình ông Trump có nguyên tắc ‘3 không’ kinh điển, đó là: không uống rượu, không hút thuốc, không ma tuý. Thêm ‘1 không’ nữa đó là ‘không xăm mình’. Bản thân ông Trump làm gương cho con, do đó có thể nói đây là gia đình ‘thân giáo’ mẫu mực. Nhưng làm sao ông Trump làm được điều này?

Tôi vẫn luôn thắc mắc về vấn đề trên, mãi cho đến khi tôi xem được một video. Đây là video đăng ngày 14/1 trên trang mạng thành viên ‘Thành trì hy vọng’ (Hy vọng chi thành – 希望之城) của Giáo sư Chương Thiên Lượng – giảng viên khoa Khoa học và Nhân văn của trường Đại học Phi Thiên.

Video này đã làm tôi chấn động. Chấn động ở chỗ đã giải thích cho tôi hiểu: vì sao giáo dục con cái bắt nguồn từ giáo dục gia đình và sự tu dưỡng của cha mẹ, mà sự tu dưỡng của cha mẹ lại bắt nguồn từ tín ngưỡng, nói cách khác muốn làm được ‘thân giáo’ (giáo dục qua hành động) thì phải có tín ngưỡng.

Đầu tiên Giáo sư Chương đưa ra vấn đề: Tại sao cha mẹ không giáo dục tốt con cái? Nguyên nhân đến từ đâu?

Giáo sư Chương chia sẻ, người Trung Quốc và người dân trên thế giới có khả năng hiểu sai về 2 khái niệm: một là Giáo dục – Education, hai là Đào tạo – Training. Đây là 2 khái niệm khác nhau. Ở nước Mỹ, nếu đi phỏng vấn xin việc, công ty cần Educational background (nền tảng giáo dục, bằng cấp) của ứng viên. Nhưng ở một số công ty như SpaceX của Musk lại không cần thứ ấy, bởi vì họ cho rằng bằng cấp không chứng minh được năng lực của bạn.

Hiện tại có những ‘bằng cấp’ về: vật lý, hoá học, xây dựng công trình v.v. Nhiều người gọi đó là Giáo dục, nhưng Giáo sư Chương cho rằng nó giống với Đào tạo hơn bởi vì nó dạy kỹ năng cho con người.

Là người có nghiên cứu rất sâu về lịch sử văn minh đông – tây, Giáo sư Chương nhìn nhận, giáo dục chính là bồi dưỡng con người, chứ không phải đào tạo kỹ năng. Socrates từng nói câu như thế này: “Mục đích của giáo dục là bồi dưỡng phẩm chất chí thiện (hoàn thiện) cho con người”. Do đó giáo dục là bồi dưỡng con người, bồi dưỡng nhân tài.

Giáo dục ‘nhân tài’ (tài năng con người) không chỉ là bồi dưỡng mặt nổi trội nào đó, mà là bồi dưỡng một con người ‘toàn tài’, ‘thông tài’ (đa tài), tiếng Anh gọi là well rounded. Ví như thông tỏ, uyên bác về các nền văn minh khác nhau; có năng lực biện luận, viết lách; có giá trị quan v.v. Đây mới là giáo dục truyền thống chân chính.

Giáo sư Chương đánh giá, giáo dục ở Trung Quốc khuyết thiếu giáo dục đạo đức con người. Mà giáo dục đạo đức chân chính cần một tiêu chuẩn bất biến để làm kim chỉ nam trong cuộc sống.

Có một câu nói trong tiếng Anh là: “I am a man of principle” (Tôi là người có nguyên tắc). Nguyên tắc này đến từ đâu? Chính là đến từ tín ngưỡng.

Tín ngưỡng là một điều khá phức tạp và trừu tượng, ví như những kinh điển Nho gia hay Đạo gia, hay Đạo đức kinh, bạn đọc không hiểu thì làm thế nào? Lúc này chính là dựa vào văn hoá để liễu giải (hiểu). Những phương tiện văn hoá gồm: tiểu thuyết, hý kịch, câu chuyện, kể cả những câu chuyện mà cha mẹ kể khi đi ngủ v.v. 

Lúc này sẽ phát hiện một vấn đề, rất nhiều người chưa từng đi học, bao gồm người Trung Quốc thời xưa, rất nhiều người không biết chữ, nhưng họ lại phân biệt rất tốt thị – phi, thiện – ác. Vì sao? Chính là nhờ giáo dục gia đình và sức mạnh của văn hoá, nói cách khác họ có tín ngưỡng.

Còn hiện nay người Trung Quốc không phân biệt rõ tốt – xấu, thiện ác, bao gồm cả những đứa trẻ ước thúc bản thân rất kém… chính là do khuyết thiếu về mặt văn hoá và tín ngưỡng.

Cha mẹ muốn giáo dục tốt con cái, thì đầu tiên cha mẹ phải là một người tốt. Khi mỗi người đều có ước thúc bản thân, thì bầu không khí của xã hội mới tốt lên được. Loại tự ước thúc này đến từ tín ngưỡng, trong tâm mỗi người đều có một điều gọi là ‘kính uý’ (kính sợ) Trời hoặc Thần.

Giáo sư Chương kể về điển cố ‘Tứ tri đường’ (nhà có 4 ‘người’ biết). Trong cuốn ‘Hậu Hán thư’ có kể một câu chuyện về Dương Chấn. Ông là người có đạo đức cao thượng. Một hôm có người đem lễ vật đến tặng cho Dương Chấn nói rằng ‘ông cứ nhận đi, không ai biết đâu’. Dương Chấn đã nói một câu rất nổi tiếng như thế này: “Trời biết, đất biết, ông biết, tôi biết, sao lại bảo là không ai biết”.

“Trời biết, đất biết, ông biết, tôi biết” là 4 lực lượng biết, nên từ đó có mới có điển cố về ‘Tứ tri đường’.

Khi mỗi người có ước thúc trong tâm, tức là có tín ngưỡng với Thần, như vậy mới có thể làm theo tiêu chuẩn bất biến. Người xưa có câu: “Nhân gian thì thầm, trời nghe như sấm; phòng tối tâm đen, Thần nhãn như điện”. Nếu mọi người tin “mắt Thần như điện” thì họ sẽ không dám làm việc xấu.

Mỗi người cải biến từ trong tâm, như thế có thể ước thúc bản thân, làm một người tốt, sau đó mới đem những nguyên tắc này truyền dạy cho con cái.

Khi Giáo sư Chương Thiên Lượng chia sẻ đến đây, tôi mới hiểu ra: nền tảng của đạo đức phẩm hạnh là đến từ tín ngưỡng, cha mẹ có tín ngưỡng thì dạy dỗ tốt con cái, giáo dục con cái chính là bắt nguồn từ giáo dục của cha mẹ. Như vậy mọi người đã hiểu vì sao những đứa con của ông Trump đều nên người, nguyên nhân chính là do ông Trump có tín ngưỡng và giáo dục.

Có tín ngưỡng thì cha mẹ làm người tốt, cha mẹ làm người tốt thì mới giáo dục con cái được tốt. Khi cả cha mẹ và con cái đều tốt sẽ tạo nên gia đình tốt. Gia đình là đơn vị nhỏ nhất của xã hội, nhiều gia đình tốt sẽ tạo nên một xã hội tốt.

Đây cũng là điều chúng tôi mong muốn, do đó những chia sẻ của trang Thân giáo là hướng đến những điều truyền thống, tín ngưỡng Thần linh, đề cao đạo đức, giá trị phổ quát… Bản thân những người làm Thân giáo chúng tôi cũng đang cố gắng tu dưỡng hàng ngày. 

Nếu cả tôi và bạn cùng chung tay thực hành và thúc đẩy những điều tốt đẹp, làm một người tốt thật sự có tín ngưỡng, nếu may mắn có giáo dục thì càng tốt; thì chúng tôi tin rằng xã hội này sẽ tốt đẹp hơn, và mỗi người sẽ được hưởng lợi từ bầu không khí an hoà đó.

Chu Thuần

Chu Thuần

Chu Thuần

Chu Thuần là người yêu văn hoá và thích suy nghĩ, Chu Thuần muốn truyền tải những giá trị truyền thống và góc nhìn của những chuyên gia đến quý độc giả.

Leave a Reply

Your email address will not be published.