Nguồn gốc, ý nghĩa và những lưu ý về lì xì Tết Nguyên Đán

Nguồn gốc, ý nghĩa và những lưu ý về lì xì Tết Nguyên Đán

Phong bao tiền mừng tuổi là điều không thể thiếu trong ngày ngày Tết Nguyên Đán ở một số nước Á Đông trong đó có Việt Nam, và chúng ta ắt hẳn đã từng nhận được lì xì hoặc ít hoặc nhiều. 

Nhưng cái tên lì xì nghe hơi lạ, không giống với một từ thuần Việt. Vậy thì lì xì có nguồn gốc như thế nào, ý nghĩa ra sao và khi ‘mừng tuổi’ hoặc thêm tuổi cần lưu ý những gì?

Nguồn gốc lì xì

Lì xì là cách người Việt đọc trại âm từ ‘lợi thị’ (利是/市 lìshì) hoặc ‘lợi sự’ (利事 lìshì). 

Lì xì tức Lợi thị (利市) trong Kinh Dịch có nghĩa là vốn ít lời nhiều. Trong tác phẩm ‘Tục ngạn khảo’ thời nhà Nguyên (Trung Quốc) có đề cập đến việc gặp chủ nhà xin lì xì là điềm tốt. 

Còn trong ‘Dịch tạp chú’ ghi lại rằng: “Doanh thương lợi thị, doanh đạt lợi sự”, nghĩa là: buôn bán tốt đẹp thì kinh doanh được thuận lợi, hanh thông.

Từ đó thấy rằng, lì xì có nghĩa là điềm tốt, vận may hoặc hanh thông; cho nên mọi người quan niệm rằng, lì xì cho nhau để cầu chúc một năm mới an lành, hạnh phúc và gặp nhiều may mắn.

Còn có một câu chuyện khác về tục lì xì. Tương truyền thời xa xưa có một tiểu yêu tên là Túy (祟) thường xuất hiện vào đêm giao thừa để sờ trán những đứa trẻ đang ngủ. Sau khi bị nó sờ, đứa trẻ sẽ sốt cao, nói mê, sau khi hạ sốt sẽ trở nên si ngốc đần độn.

Có một gia đình nhà nọ ngoài 50 tuổi mới sinh được một mụn con trai. Tết năm ấy, có 8 vị Tiên dạo qua nhà biết rằng cậu bé này sẽ gặp họa với yêu quái nên biến thành 8 đồng tiền đồng, cha mẹ cậu bé đem gói vào một mảnh giấy đỏ, đặt bên cạnh gối của con mình. Khi quái vật Túy đến, những đồng tiền lóe lên khiến nó hoảng sợ bỏ chạy.

Chẳng mấy chốc, sự việc này lan rộng khiến mọi người làm theo. Đến đêm giao thừa, họ gói tiền bằng giấy đỏ cho con, cho nên Túy không dám quấy rầy nữa. Người ta gọi số tiền này là ‘Áp Túy tiền’ (壓祟錢: tiền áp chế tiểu yêu Túy).

‘Túy’ và ‘Tuế’ (歲: năm, tuổi) phát âm giống nhau, dần dần lâu ngày tiền này được gọi là ‘Áp tuế tiền’ (壓歲錢: tiền lì xì, tiền mừng tuổi).

Ý nghĩa tiền mừng tuổi (lì xì)

Phong bao lì xì mang rất nhiều ý nghĩa tốt đẹp. 

Lì xì Tết Nguyên Đán tượng trưng cho sự kín đáo, không so bì hơn thua, tránh dẫn đến xích mích, mâu thuẫn không đáng có. 

Màu đỏ của chiếc phong bao lì xì là màu như ý, cát tường, thịnh vượng, niềm hy vọng và sự may mắn. Người được nhận lì xì luôn tin rằng những phong bao này sẽ mang đến tài lộc, hạnh phúc cho họ trong suốt cả năm.

Người lớn mừng tuổi con cháu với mong muốn chúng ngoan ngoãn, học giỏi, thành công trong công việc, ra ngoài gặp nhiều điều thuận lợi, may mắn.

Con cháu cũng mừng tuổi ông bà, cha mẹ chiếc lì xì đỏ với ý nghĩa cầu mong sức khỏe, chúc mọi người sống lâu.

Không chỉ người thân mới mừng tuổi nhau mà bạn bè, đồng nghiệp, khách đến chúc Tết gia chủ cũng sẽ mừng tuổi trẻ nhỏ kèm theo những lời chúc tốt đẹp về sức khỏe, tài lộc. 

Những chiếc bao lì xì gắn kết mọi người gần lại với nhau hơn, giúp thể hiện tình cảm, sự hy vọng vào một năm mới ấm áp, an lành.

Nhưng vượt trên hết thảy, ý nghĩa của phong bao lì xì không nằm ở số tiền mừng tuổi là bao nhiêu mà quan trọng là ở thiện ý và và tấm lòng của người tặng.

Lưu ý về tiền lì xì Tết Nguyên Đán

Lì xì cho người trẻ gọi là ‘tiền mừng tuổi’, lì xì cho người già gọi là ‘tiền thêm tuổi’.

Tiền lì xì cho người trẻ nên đồng đều nhau.

Năm mới dùng giấy tiền mới mang ý nghĩa một năm mới với những khởi đầu mới. Nếu nhận được bao lì xì mà trong đó để giấy tiền cũ, rách nát, dính bẩn… có lẽ tâm trạng tươi vui cũng bị ảnh hưởng. Thêm nữa tiền cũ mang nhiều vi khuẩn hơn tiền mới.

Bao lì xì cũng có thời hạn, thông thường bao lì xì sẽ được in chữ (gồm Thiên can, Địa chi) và hình con giáp năm đó. Nếu năm nay là năm Dần mà lại tặng phong bao lì xì năm Sửu hoặc một con vật cầm tinh nào khác thì thật là thiếu sót.

Trong văn hóa phương Tây, việc khui quà trước mặt người tặng là việc rất phổ biến. Nhưng theo phong tục truyền thống, việc khui bao lì xì trước mặt người lớn là hành vi thiếu tế nhị, do đó không nên mở bao lì xì trước mặt người tặng.

Chu Thuần

Chu Thuần

Chu Thuần

Chu Thuần là người yêu văn hoá và thích suy nghĩ, Chu Thuần muốn truyền tải những giá trị truyền thống và góc nhìn của những chuyên gia đến quý độc giả.

Leave a Reply

Your email address will not be published.